Vai al contenuto principale

Berto a Innsbruck


Quando: 25 Otóbre 2023

Anca nel terso milènio sentémo parlàr de i problemi tra zénte de léngua italiana e quéi de léngua todésca nel Sud Tiról, una ferìa che no l'è riussìa a seràrse del tuto dopo piassè de un secolo, quando le provinçie de Trento e Bolzàn iè passè el 10 otobre del 1920 sóto l'Italia. El problema socio-culturàl g'a raìse piassè profonde, a partìr da l'ocupassiòn Austriaca ne la nostra penisola passando par el 1861 (1866 a Verona) co' la creassión del Regno d'Italia. Cosìta ci parlava italiàn ma l'éra nato a Trento, Gorizia, Pola par esempio, no podéa più andàr a Padova par studiàr, parché el titolo de studio no valéa gnénte sóto l'Austria e no te podéi catàr un laóro. L'unica solussión l'éra creàr l'università a Trento e Triste. L'Austria parò g'avéa paura che se metésse in pié de le rivolte "italonofone" ne l' Impero e de conseguénsa le richieste iè stè butà nel cèsso.

Da quel momento nàsse i casini, un clima de tensión politica e sociàl, una valorisassión de un çèrto péso de le identità nassionàli e culturali drénto l'istésso Regno, sensa contàr la volontà de métar sul piato la "Questión del'Università Italiana". In quél tempo i studenti de léngua italiana del Tirolo e de le tère adriatiche, i voléa a tuti còsti, corsi e sedi universitarie a Innsbruck, scontrandose co' le corporassioni studentesche "pangermaniste" (Burschenschaften) e co' i circoli nassionalisti todeschi. Nel 1878 se vede la nassita del Circolo Accademico Italiano 'ndóe catémo nel tempo, tra i soci, Alcide De Gasperi e Cesare Battisti. Nel noémbre 1902 el nostro Berto Barbarani l'è andà propio a Innsbruck par lésar le so poesie. Come documentà da le cronache, el 25 noémbre del 1902 el nostro poeta l'éra ospite d'onór a 'na festa de beneficensa organisà dal Circolo Accademico italiano 'ndóe g'a ricevù un mucio de complimenti drénto 'na sala piena de zénte, un véro tripudio.

La matina del 26 noémbre parò, cinque studenti italiani i stava portando Barbarani a la stassión, quando iè stè tolti par el cul, co' "Viva el Trentìn" e "Sau Welschen" (porci italiani), da tre studenti de léngua todesca, arénte a la Porta de Trionfo (Triumphpforte). Dopo un fraco de parolasse da 'na parte e da l'altra, s'a passà a le mane e a tiri de sassi. I primi a menàr i-è stè i "todeschi" sigando "noàntri tre e voialtri cinque" riportà sui giornali italiani co' "noàntri in cento armadi e voialtri pochi sfigadi". I studenti italiani i g'a provà a stàr lontàn dai casini, ma dopo le parolasse "todesche" no iè stè bóni de stàr fermi e iè riussidi a "menàrli par bén". Scontri a l'ordine del giorno e tensioni che seitàva nel tempo, rivando a i famosi "Fati de Innsbruck" del 3 e 4 noémbre 1904, quando le autorità imperiali dopo numarósi casini, le g'a portà in galèra 137 studenti italiani tra cui uno de le personalità universitarie a difesa dei italiani, el famoso Alcide De Gasperi, restà drénto pèr 26 giorni. Da quéi giorni, le autorità imperiali le g'a deciso de seràr i circoli e le associassioni studentesche italiane a l'università tirolese. Co' tuta probabilità Berto Barbarani el g'a conossù Alcide De Gasperi visto che el g'a frequentà l'università dal 1900 al 1905. (El Diretor)

berto innsbruck